Најновите финансиски извештаи на клубовите од Премиер лигата открија сурова реалност која го тресе темелот на англискиот фудбал. Од 19 клубови кои ги доставија своите сметки за сезоната 2024/25, само шест пријавиле профит. Но, вистинскиот скандал лежи во начинот на кој некои од нив стигнаа до тие позитивни бројки.
Анализата на „The Athletic“ покажува дека англискиот фудбал ја знае цената на сè, но не ја знае вредноста на ништо. Клубовите почнаа да ги продаваат своите највредни „заедници“ – стадионите и женските тимови, на сопствените сопственици за да ги изиграат правилата.
Креативно сметководство: Продажба „сами на себе“
Два од шестте профитабилни клубови, Астон Вила и Њукасл, забележаа профит само благодарение на т.н. „интрагрупни продажби“. Тоа е сметководствен трик каде сопственикот на клубот продава дел од имотот на друга своја компанија за вештачки да инкасира пари и да ги задоволи правилата за финансиска одржливост (PSR).
Њукасл Јунајтед: Клубот успеа да прикаже профит од 34,7 милиони фунти само затоа што го „продаде“ својот култен стадион „Сент Џејмс Парк“ на нова компанија формирана од саудискиот инвестициски фонд (PIF). Реалноста е фрапирачка: Њукасл повеќе не е сопственик на својот дом.
Астон Вила: Клубот од Бирмингем го продаде својот женски тим на сестринска компанија во рамките на сопственичката група. Сличен потег повлече и Евертон, кој и покрај продажбата на женскиот тим, сепак пријави загуба.
Стадионите како „алатки за погодност“
Овој тренд на отуѓување на стадионите е исклучително опасен. Историјата на англискиот фудбал (случаите со Дерби Каунти и Шефилд Венздеј) покажува дека кога стадионот е во сопственост на друга компанија, а клубот влезе во администрација, ситуацијата станува нерешлива и води кон пропаст.
Њукасл тврди дека ова е направено за полесен развој на стадионот во иднина, но навивачите со право се загрижени. Нивниот храм, исполнет со историја, сега е во рацете на луѓе кои до пред пет години немаа никаква врска со клубот.
Женските тимови: Монета за прикривање на загубите
Она што е особено поразително е третманот на женските фудбалски тимови. Иако официјално се зборува за „ставање на еднакво рамниште со машките“, овие реструктуирања најчесто служат како регулаторен „сребрен куршум“. Женските тимови стануваат само уште едно средство со кое се тргува за да се пополнат дупките настанати од неконтролираното трошење на машките првотимци.
Реалноста покажува вртоглави бројки
- 713 милиони фунти: Вкупната загуба на 19-те клубови во Премиер лигата.
- 1 милијарда фунти: Реалната загуба ако се изземат „хартиите“ од интрагрупните продажби.
- 250 милиони фунти: Сумата која Челси ја загуби за само една година, однесувајќи се како тоа да е ситна пара испадната од џеб.
Зошто фудбалот е скршен?
Трката за успех по секоја цена ги турка клубовите кон бездната. Неможноста на сите освен неколку најбогати да освојат нешто значајно, создава паника кај сопствениците кои трошат повеќе отколку што заработуваат.
Новите правила кои доаѓаат (Squad Cost Rule) веројатно ќе го елиминираат интересот за вакви продажби, но тие само ќе ја зацементираат предноста на најбогатите, правејќи го јазот меѓу „големата шестка“ и останатите уште поголем.
Англискиот фудбал стана спорт кој се моли на парите, заборавајќи дека неговата најголема вредност се навивачите и заедницата, а не сметководствените трикови.
