Фудбалот, играта што ја сакаме поради нејзината непредвидливост, емоции и човечки фактор, синоќа во Торонто доживеа еден од своите најмрачни моменти. Елиминацијата на Хрватска во осминафиналето од Португалија (2-1) нема да се памети по головите на Роналдо или Рамос, туку по судиската одлука што ја шокираше светската спортска јавност. Во обидот да воведе „хируршка прецизност“ преку технологија позајмена од крикетот, ФИФА синоќа ја уби душата на фудбалот.
Хронологија на една „технолошка“ неправда
Во 103-тата минута, кога Хрватска очајнички напаѓаше, Јошко Гвардиол ја смести топката во мрежата за 2-2. Стадионот во Торонто експлодираше, Хрватите веќе славеа продолженија, а потоа настапи таа – ВАР собата.
Судиите, предводени од норвешкиот арбитар Еспен Ескас, со помош на технологијата наречена „Snicko-meter“ (преземена од крикетот за детекција на контакт меѓу топката и палката), решија дека Игор Матановиќ ја допрел топката со коса. Тврдењето е дека тој допир го ставил Марио Пашалиќ во офсајд позиција, кој потоа му асистираше на Гвардиол.
ФИФА веднаш излезе со соопштение, повикувајќи се на „Connected Ball Technology“ и сензорите во топката Trionda кои регистрираат контакт 500 пати во секунда. Тие тврдат дека „отчукувањето“ на сензорот е непобитен доказ. Но, тука започнуваат проблемите.
Зошто „Snicko“ е најголемиот непријател на фудбалот?
Ако оваа технологија е толку прецизна, зошто графичкиот приказ не се поклопува со снимката од камерата? Во динамична ситуација каде топката минува низ „шума“ од тела и нозе, регистрирањето на еден „пик“ на графиконот не е доказ дека тој допир бил клучен или дека воопшто дошол од Матановиќ.
Експертите и фудбалските легенди веќе упатија сериозни критики:
- Недоследност: Зошто графиконот покажува еден „пик“, кога во таа мешаница имаше најмалку четири или пет контакти (центаршут, играч на Португалија, играч на Хрватска, Пашалиќ, Гвардиол)?
- Правило 11: Дури и да имало микро-контакт, правилата велат дека ако топката се одбие од противнички играч (во случајов Португалецот Веига), офсајдот се поништува. Судиите ова го игнорираа.
- Микроскопска правда: Кога ти требаат пет минути за да „црташ линии“ и да бараш контакт што човечкото око не може да го види, тогаш тоа не е „очигледна грешка“. Фудбалот не е крикет. Во крикетот се бара дали топката ја допрела палката за да се смени правецот; во фудбалот, судиската проценка треба да го следи духот на играта.
Златан и Анри: „Фудбалот крвари“
Реакциите на фудбалските великани беа брутални. Златан Ибрахимовиќ не ја штедеше ФИФА: „Хрватска има право да се чувствува ограбено. Кога поништуваш гол во последна секунда од нокаут-меч, тоа мора да биде очигледно. Ова не беше. Фудбалот вечерва ми одзеде нешто што ми припаѓаше“.
Тиери Анри отиде уште подалеку: „Судиите и ВАР го уништија најголемиот момент на овој Мундијал. Технологијата стана ѕвезда на мечот, а не играчите. Навивачите не дојдоа да гледаат како судиите гледаат во микроскопи, туку да гледаат фудбал. Оваа одлука ќе ја дели јавноста со години“.
Дали ФИФА ги изгуби компасот?
Овој случај отвора сериозно прашање: Дали ФИФА ја користи технологијата за да ја подобри играта или за да ја претвори во „алгоритамска диктатура“? Користењето на сензори во топката кои регистрираат „еден допир“ без контекст на останатите контакти, води кон одлуки кои се технички точни, но фудбалски погрешни.
Хрватска, нација која секогаш игра со срце и која го преживеа речиси невозможното на многу турнири, синоќа беше елиминирана од „сензори“ и „графикони“. Додека Лука Модриќ, веројатно во својот последен танц на светските првенства, ги напушташе теренот со солзи во очите, светот се прашуваше: Дали ова е фудбалот што го сакаме?
ФИФА може да се крие зад податоци и сензори, но сликата на разочараните хрватски навивачи и играчи е најголемиот доказ дека технологијата, кога се користи без „перде“ и чувство за играта, станува најголемиот непријател на фудбалот. Торонто ќе остане запишан како местото каде што една нација беше брутално ограбена од луѓето кои требаше да ја чуваат правдата.
