„Патувањето продолжува!“ – напиша Џани Инфантино на Инстаграм во април оваа година, затворајќи го Конгресот на ФИФА во Ванкувер. Тогаш се чинеше дека е апсолутно недопирлив, подготвен за својот трет и последен мандат кој треба да трае до 2031 година, без ниту еден противкандидат. Но, еден неуспешен, таен план за продажба на Светското првенство на приватни инвеститори подоцна, и тлото под нозете на најмоќниот човек во светскиот фудбал почна силно да се тресе.
Изборите во ФИФА, закажани за 17 март следната година во Мароко, одеднаш прераснаа од обична формалност во потенцијално најбруталната политичка битка во историјата на спортот. Но, како всушност функционира овој изборен систем и што е потребно за да се симне од тронот актуелниот владетел?
Системот на еднакви гласови – од Шпанија до Аруба
Процесот за избор на претседател на ФИФА е строг и дефиниран. За некој воопшто да стане кандидат, мора да има активна улога во фудбалот најмалку две од последните пет години и да помине ригорозна проверка од комитетот за етика. Најважниот услов? Официјална поддршка од најмалку пет национални федерации до крајниот рок, кој оваа година паѓа на 18 ноември.
Математиката за победа е едноставна, но изборниот инженеринг е исклучително комплициран. Сите 211 земји членки на ФИФА имаат право на еден глас. Тоа значи дека гласот на фудбалската велесила Шпанија вреди апсолутно исто колку гласот на Сејшелите, а Аргентина има иста политичка тежина како и Аруба. За победа во дуел со двајца кандидати потребно е просто мнозинство, односно 106 гласови. Токму овој систем му овозможи на Инфантино со години да ја цементира својата моќ, фаворизирајќи ги помалите нации преку разни финансиски програми за да ја осигура нивната лојалност.
Трилатералниот бунт кој може да го промени фудбалот
Сепак, сегашната криза е без преседан. За првпат, три моќни конфедерации отворено застанаа против претседателот. УЕФА (55 гласа), Азиската конфедерација (46 гласа) и КОНКАКАФ (35 гласа) јавно го изразија своето несогласување со скандалозните планови на Инфантино. Во теорија, овие три групации располагаат со 136 гласови – сосема доволно за убедливо да го срушат од власт.
Но, реалноста на тајното гласање е поинаква. Во ФИФА не постои правило за групно гласање, што значи дека секоја национална федерација гласа независно. Доказ за тоа е Катар (членка на Азиската конфедерација), кој во последните 72 часа јавно му изрази поддршка на Инфантино и покрај ставот на својата матична конфедерација. Претседателот ќе се обиде да се потпре и на традиционално лојалната Африканска конфедерација (КАФ), што е и главната причина зошто изборите следната година се закажани токму во Мароко, а претходните во 2023 година беа во Руанда.
Вонреден конгрес: Дали Инфантино воопшто ќе го дочека март?
Историјата ни покажува дека изборите со повеќе кандидати во ФИФА се реткост. Од нејзиното формирање во 1904 година, организацијата имала само девет претседатели, а Инфантино е само третиот лидер од 1970 година наваму (по долгогодишните ери на Жоао Хавеланж и Сеп Блатер). Последните два мандати на Инфантино беа потврдени со акламација – без воопшто да се гласа, бидејќи немаше ниту еден противник.
Но, ситуацијата сега е толку критична што постои сериозна закана изборите во март воопшто да не се одржат. Доколку една петтина од земјите членки го побараат тоа, може да се свика Вонреден конгрес. Само УЕФА ги има потребните бројки за да го активира овој механизам, што директно би довело до гласање за недоверба на актуелниот претседател.
Иронијата е очигледна: токму еден Вонреден конгрес, предизвикан од корупциските скандали на Блатер, го донесе Инфантино на власт пред 10 години. Денес, истиот тој механизам, поттикнат од алчноста за приватизација, се заканува да ја урне неговата империја и да отвори пат за нов лидер како Виктор Монтаљани. Часовникот отчукува, а битката за душата на светскиот фудбал тукушто започна.
