Откако пред некој ден официјално беше потпишана смртната пресуда за „Сан Сиро“, уште еден италијански фудбалски храм е на апарати. Трката по парите, завиткана во сјајната амбалажа на „модернизација“ и „ЕУРО 2032“, пристигна и во срцето на ренесансата – Фиренца.
Но, за разлика од Милано, каде багерите ќе срамнат сè, приказната за „Артемио Франки“ е поинаква. Таа е покомплицирана, поболна и можеби уште поапсурдна.
Ова не е приказна за рушење. Ова е приказна за принуден компромис. Ова е приказна за тоа како се обидуваш да изградиш нов, модерен стадион внатре во стариот, заштитен споменик, и на крајот ризикуваш да ги уништиш и двете.
Ѕидовите што чуваат уметност, а не само фудбал
„Сан Сиро“ беше „Ла Скала“ на фудбалот. Но, „Артемио Франки“ е Микеланџело.
Изграден помеѓу 1930 и 1932 година, „Франки“ (тогаш „Комунале“) не е само стадион. Тој е ремек-дело на Пјер Луиџи Нерви, еден од најголемите архитекти на 20-от век. Тој е споменик на италијанскиот рационализам, изграден целосно од армиран бетон, со елементи кои го одземаат здивот.
Секој дел од „Франки“ е дизајниран со цел. Од „Кулата Маратона“ која се издига 70 метри, до неверојатните спирални рампи кои ги водат навивачите до трибините. Ова е местото каде Габриел Батистута стана „Батигол“, каде Руи Коста беше „Маестро“, а Џанкарло Антињони стана легенда. Ова е стадион што беше домаќин на Светското првенство во 1990 година.
Но, како и секоја уметничка слика стара 100 години, таа не е создадена за HD телевизија.
Болната вистина: Бирократија, атлетска патека и гневот на Комисо
И покрај целата своја убавина, „Франки“ има еден огромен, непростлив грев: атлетската патека. Во модерен фудбал, тоа е смртна казна. Навивачите се премногу далеку, атмосферата се губи, а искуството е мизерно.
Тука на сцена стапува американскиот сопственик на Фиорентина, Роко Комисо. Човекот дојде во Фиренца со јасна цел: да изгради нов, модерен, приватен стадион. Тој сакаше да го направи она што Јувентус го направи во Торино.
Но, тогаш удри во италијанскиот ѕид. Не во одбраната на Катеначо, туку во нешто многу посилно: бирократијата.
Министерството за култура на Италија одби да даде дозвола за рушење. „Франки“ е заштитен споменик. Не смее да се допре! Сопственикот на клубот со месеци водеше јавна војна со градот, тврдејќи дека е невозможно да се води клуб од светска класа во „распаднат“ стадион, кој притоа не е ни твој.
Како и во случајот со „Сан Сиро“, УЕФА јасно стави до знаење дека „Франки“ не ги исполнува стандардите за ЕУРО 2032.
И така, се дојде до компромис. Политички договор кој можеби нема да задоволи никого.
„Франкенштајн“ решение: Нов стадион внатре во стариот
Наместо да се урне или да се изгради нов, Фиренца одлучи да го направи најкомплицираното нешто: да го „модернизира“ споменикот.
Проектот, вреден 137.5 милиони евра и дизајниран од студиото „Arup“, е архитектонски „Франкенштајн“:
- Нови трибини ќе се изградат внатре во стадионот, веднаш до теренот, конечно елиминирајќи ја атлетската патека.
- Старите, историски трибини (Д-формата) остануваат! Тие ќе стојат зад новите трибини. Просторот помеѓу старите и новите трибини ќе биде претворен во музеј и аудиториум.
- Иконската „Кула Маратона“ и спиралните скали мора да се зачуваат, по наредба на Министерството за култура.
- Целиот стадион ќе добие нов, ултра-модерен рамен метален покрив (со фотоволтаични панели) кој ќе ги покрие и новите и старите трибини, целосно менувајќи го ликот на стадионот.
Најбизарниот дел? За да се изведе сето ова, Фиорентина ќе мора да продолжи да игра на стадионот додека тој се реновира. Работите ќе се одвиваат во фази (веќе се започнати), а капацитетот ќе биде намален на околу 30.000 седишта во следните четири години (2024-2028).
Тоа е хаос. Логистички кошмар кој веќе доцни и се соочува со финансиски дупки, откако Европската комисија ги повлече ветените 55 милиони евра од ЕУ фондовите.
Дали душата може да се зачува во музеј?
Додека Милано ладнокрвно ја руши својата историја за да изгради нова, Фиренца се обидува да седи на две столчиња. Се обидува да ја зачува својата „реликвија“ од армиран бетон, додека истовремено гради модерна арена која ѝ е очајно потребна за да преживее.
Прашањето е дали со ова се спасува душата на „Франки“, или само се создава позлатен кафез околу неа?
„Кулата Маратона“ ќе остане да стои, но наместо да гледа кон отворените трибини на кои Батистута трчаше кон корнер знаменцето, таа ќе гледа во грбот на новата метална конструкција.
На крајот, и „Сан Сиро“ и „Артемио Франки“ се жртви на истата болест – италијанската неспособност да се грижи за сопственото наследство навреме, пред тоа да стане товар. Едниот го рушат целосно, другиот ќе го претворат во луксузен музејски експонат.
Во секој случај, фудбалските храмови какви што ги знаевме, исчезнуваат.
Следете нè: Facebook | Instagram | X
