Француската ракометна репрезентација, синонимот за константен успех и доминација во 21-от век, врти нов, возбудлив лист во својата историја. По разочарувачкото седмо место на неодамнешното Европско првенство во Данска, Шведска и Норвешка (2026 година), Француската ракометна федерација (ФФХ) се одлучи за радикален потег. Гијом Жил, човекот кој ги донесе до олимписко и европско злато, се повлекува од функцијата, а на негово место доаѓа едно од најголемите имиња во историјата на овој спорт, Талант Душебаев.
Оваа транзиција не е само обична смена на тренери, ова е културен и стратешки земјотрес. Франција, која традиционално се потпираше на домашни стручњаци кои произлегуваат од самиот систем (Костантини, Онеста, Динар, Жил), сега клучевите од националниот тим му ги предава на човек кој претставува вистински ракометен граѓанин на светот.
Крајот на ерата на Гијом Жил: Чесно повлекување на еден шампион
Заминувањето на Гијом Жил доаѓа по длабока интроспекција, а не како директен отказ по резултатскиот неуспех. Предводникот кој седна на клупата во јануари 2020 година, зад себе остава импресивен скор од 110 натпревари (85 победи, 3 нерешени, 22 порази) и витрина полна со медали.
Под негово водство, „Експертите“ го освоија олимпиското злато во Токио (2021) и европското злато во Германија (2024), како и сребро (2023) и бронза (2025) на Светските првенства.
„Оваа одлука ја носам со целосна свест и одговорност. Таа не е поврзана само со неуспехот на последното Европско првенство, туку со нешто подлабоко. За првпат се запрашав: дали сè уште ја имам потребната енергија што ја бара оваа позиција? Со овој дрес не смее да се мами,“ изјави Жил на прес-конференцијата, демонстрирајќи ја својата големина и почит кон институцијата што ја претставуваше речиси 30 години, прво како играч, а потоа како селектор.
Електрошок наречен Талант: Зошто токму Душебаев?
Претседателот на ФФХ, Филип Бана, беше јасен во својата намера. На Франција ѝ беше потребен „електрошок“ за тим кој стана „аритмичен“. Бараа стратег со искуство во водење национални селекции, човек кој го знае патот до врвот и кој не се плаши од предизвици. Талант Душебаев беше прв и единствен вистински избор на таа листа.
„За мене е огромна чест да ја тренирам Франција. Ова е нешто што го посакував повеќе од сè, бидејќи оваа земја располага со неверојатна генерација играчи. Мојата цел е јасна: да освоиме сè и повторно да доминираме, особено над Германија и Данска,“ истакна 57-годишниот Душебаев.
Долгиот пат на номадот: Од планините на Киргистан до светскиот врв
За да се разбере каква фигура добива Франција, мора да се погледне животниот пат на Душебаев. Роден во Фрунзе (денешен Бишкек, Киргистан) во времето на СССР, тој на само 20 години ја освои Лигата на шампионите со ЦСКА Москва. Во 1992 година, на Олимписките игри во Барселона, настапувајќи за Заедницата на независни држави (ЗНД), тој го освои златото и беше прогласен за МВП и најдобар стрелец на турнирот. На само 24 години, светот беше под неговите нозе.
По распадот на СССР, не сакајќи да игра за Русија поради политичката и безбедносната нестабилност во неговата родна земја, тој наоѓа засолниште во Шпанија. Во Сантандер гради нова кариера, добива шпанско државјанство и станува светски шампион со Шпанија во 1993 година (победувајќи ја токму Франција во финалето). Како играч, тој беше револуционер, брз, недвидлив, со уникатен скок-шут и интелект на теренот кој го направи еден од ретките што двапати бил прогласуван за најдобар играч на светот (1994, 1996).
Како тренер, неговото резиме е подеднакво застрашувачко. Од 2005 година, кога го презеде Сиудад Реал, па до неговата долга ера во полски Келце (каде освои ЛШ во 2016 година), Талант докажа дека е мајстор за создавање шампионски колективи.
Татко, перфекционист и вулкан на клупата
Она што го прави Душебаев уникатен е неговиот темперамент. Тој е исклучително напорен, перфекционист до срж, кој бара максимална посветеност и тактичка дисциплина. За своите играчи, тој е како строг татко (во Келце буквално ги тренира своите синови Алекс и Дани), ги штити до смрт, верува во нив, поради што тие секогаш даваат 110% на теренот.
Но, тој е и вулкан кој лесно еруптира. Неговите конфликти се легендарни, од суспензијата од една година во 2007 поради физичка пресметка, до славната расправија со Маноло Каденас во 2014 година. Тој внесува оган и страст, елементи кои според ФФХ, моментално ѝ недостигаат на француската репрезентација.
Интересно е што Душебаев отсекогаш имал длабока почит кон францускиот ракомет. Неговиот втор син, Даниел, го добил името во чест на легендарниот француски селектор Даниел Костантини. Талант често го фалеше францускиот систем на развој на млади играчи, систем кој сега ќе има можност самиот да го обликува.
Иако неговите претходни искуства со национални тимови (Унгарија и Полска) беа со мешан успех (стигна до полуфинале на ОИ во Рио со Полска, но не се пласираше на ЕУРО 2018), Франција е сосема ѕвер од друга категорија. Ова е тим составен од суперѕвезди, кој сега добива суперѕвезда за тренер.
Новото поглавје официјално започнува на 16 март. Првите тестови ќе бидат пријателските средби токму против неговата Шпанија (19 март во Ле Ман и 22 март во Сиудад Реал), додека првиот вистински натпреварувачки предизвик се квалификациите за Светското првенство 2027 против Чешка во мај.
Талант Душебаев го помина долгиот пат од планините на Киргистан до врвот на светот. Сега, со францускиот грб на градите, тој е подготвен да ја врати Франција таму каде што смета дека припаѓа, на апсолутниот трон.
