Светот на спортот и политиката, колку и да се трудиме да ги одвоиме, честопати се испреплетуваат во комплексна мрежа на интереси, капитал и моќ. Ова особено доаѓа до израз на Балканот, каде што спортските клубови неретко служат како платформи за геополитички или економски маневри. Како спортски медиум, Спортска Станица секогаш се оградува од дневно-политички теми, но кога истите имаат директни импликации врз судбината на најтрофејниот македонски фудбалски клуб, ФК Вардар, наша професионална обврска е да ги анализираме фактите.
Вчерашните парламентарни избори во Унгарија (12.04.2026), кои резултираа со изненадувачки пораз на долгогодишниот премиер Виктор Орбан, отвораат сериозни прашања за иднината на многу регионални инвестиции поврзани со неговиот тесен круг на соработници. Една од тие инвестиции е токму мнозинскиот пакет акции (85%) во ФК Вардар, кој кон крајот на 2024 година го презеде унгарската компанија на чело со Атила Бијен Џалили.
За да ја разбереме потенцијалната тежина на овој политички земјотрес врз македонската фудбалска гордост, мораме длабински да ги анализираме фактите и сопственичката структура која стои зад Џалили.
Кој е Атила Бијен Џалили и која е мрежата на „SolServices Kft.“?
Атила Бијен Џалили во македонската јавност беше претставен како спасител на ФК Вардар. Според официјалните корпоративни регистри, тој е истакнат извршен директор во секторот за обновливи извори на енергија, примарно поврзан со компанијата „SolServices Kft.“ (каде е извршен директор од јануари 2020 година), како и со низа други компании за соларна енергија со седиште во Будимпешта (PolSolar Kft., GÜN Solar Kft., Lumen Storage Kft. итн.).
Она што е клучно да се знае е дека сопственоста на овие фирми вообичаено води до „Polat Energy Europe B.V.“ или „HSWE Investments B.V.“, што укажува на силна поврзаност со меѓународни енергетски инвестициски групи, поточно со турската „Polat Group“.
Иако Џалили е оперативецот, вистинската моќ и сопственост лежат кај турскиот милијардер Аднан Полат, основачот на „Polat Group“.
Врската Полат – Орбан: Како функционираше „соларната империја“?
Врската помеѓу компанијата која го контролира ФК Вардар и досегашната унгарска влада не е тајна за истражувачките новинари. Иако самиот Орбан нема директна сопственост, влијанието се остваруваше преку мрежа на лични и деловни односи:
- Пријателството Полат – Орбан: Аднан Полат и Виктор Орбан имаат добро документирано пријателство кое датира уште од 2005 година. Полат честопати беше виден гостин на фудбалски натпревари во родното место на Орбан, Фелчут, а ја менаџираше и Унгарската трговска куќа во Истанбул.
- Врската со зетот Иштван Тиборц: Истражувањата на унгарскиот портал „Atlatszo“ открија дека компаниите на Полат (каде Џалили често извршува функции) биле партнери во големи проекти за недвижности со Иштван Тиборц, зетот на Орбан.
- Административни преклопувања: Извршниот директор на „SolServices“, д-р Габор Фаркаш, беше клучна фигура во Одделот за енергетика при Унгарското Министерство за национален развој пред да ѝ се приклучи на империјата на Полат.
- Владина поддршка: „SolServices“ беше првата компанија во Унгарија која доби дозволи за масивни соларни паркови (како „Lumen Park Szolnok“), брзо преземајќи го пазарот благодарение на поволната регулаторна рамка.
Што сега со ФК Вардар?
Во неодамнешно гостување во медиумите, актуелниот спортски директор на ФК Вардар (кој и во клупските емисии отворено се занимава со политички теми) изнесе тврдења за финансиската стабилност, платите и иднината на клубот, обидувајќи се да ја смири јавноста.
Сепак, падот на владата на Виктор Орбан неминовно ќе донесе промени во деловната клима во Унгарија. Доколку новата администрација во Будимпешта одлучи да ги ревидира енергетските проекти, субвенциите или договорите кои беа овозможени благодарение на блискоста со претходната власт, тоа може да предизвика финансиски потреси во империјата на Полат и Џалили.
За ФК Вардар, кој допрва почна да закрепнува од долгогодишната агонија и огромните долгови, ова претставува сериозен ризик. Прашањето не е дали унгарскиот капитал ќе пресуши преку ноќ, туку дали инвеститорите, соочени со нови предизвици на својот домашен терен, ќе имаат ист ентузијазам и ресурси за одржување на фудбалски проект на Балканот.
Останува да видиме како промените во Будимпешта ќе се рефлектираат во Скопје и дали ветувањата на актуелното раководство на Вардар ќе го издржат тестот на новата политичко-економска реалност.
